BIP
25 Brygada Kawalerii Powietrznej
Patron
Książe Józef Antoni Poniatowski, herbu Ciołek, syn Andrzeja i Teresy hr. Kinsky, urodził się 7 maja 1763 r. w Wiedniu. Od wczesnej młodości wykazywał zamiłowanie do "konia i szabli". Mając lat 17 wstąpił do armii austriackiej. 7 lutego 1780 r. został podporucznikiem w 2 pułku karabinierów. Po 6 latach służby doszedł do stopnia podpułkownika. W czasie wojny austriacko-tureckiej (1788 r.) służył jako adiutant przyboczny w cesarskiej kwaterze głównej. W walkach o twierdzę Szabacz, prowadząc natarcie, został ciężko ranny.

Za wykazane męstwo został awansowany do stopnia pułkownika. Na wezwanie stryja, króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, powrócił do kraju i 3 października 1789 r. został dowódcą gwardii pieszej koronnej w stopniu generała majora. W 1790 r. powierzono mu dowództwo dywizji wracławsko-podolskiej. 19 marca 1792 r. ks. Józef został awansowany do stopnia generała-lejtnanta w obliczu wojny z Rosją objął dowództwo wojsk polskich na Ukrainie. Wyróżnił się w czasie bitwy pod Zieleńcami (18 VI 1792). Na pamiątkę tej bitwy król Stanisław August ustanowił Order Virtuti Militarii, który jako jeden z pierwszych otrzymał ks. Józef. Po przyłączeniu się króla do konfederacji targowickiej, ks. Józef podał się dymisji i 6 sierpnia 1792 r., po pożegnaniu z wojskiem, opuścił obóz pod Kozienicami. Blisko dwa lata spędził poza granicami kraju, m.in. w Wiedniu i Brukseli.



                                              
                                                                                           
                               Herb CIOŁEK                                                               Herb ks. J.Poniatowskiego,

                                                                                             z in  sygniami Marszałka Francji,

                                                                                            Orła Białego, Virtuti Militari i Legii Honorowej 






Na wiadomość o wybuchu insurekcji, powrócił do kraju. W czasie obżenia Warszawy Naczelnik Kościuszko powierzył mu dowództwo obrony odcinka Powązki-Młociny. Po upadku insurekcji przez pewien czas przebywał w Warszawie, następnie w Wiedniu.

 
Latem 1798 r. powrócił na stałe do Warszawy. Książę Józef odrzucił propozycje wstąpienia do armii pruskiej, a także rosyjskiej. 7 grudnia 1806 r. objął dowództwo nad polską dywizją, organizowaną na terenie departamentu warszawskiego, następnie został dyrektorem wojny w Komisji Rządzącej. 5 października 1807 r. został ministrem wojny Księstwa Warszawskiego. W czasie wojny z Austrią powstrzymał wojska nieprzyjaciela pod Raszynem (19 IV 1807), następnie, zaniechawszy niemożliwej obrony Warszawy, rozpoczął ofensywę na prawym brzegu Wisły, przenosząc działania wojenne na teren Galicji. Książę Józef zdobył twierdzę Sandomierz (18 V 1807), Zamość (21 V 1807) i opanował tereny środkowej i wschodniej Galicji. 15 lipca 1807 r. zajął Kraków. Zwycięska wojna z Austrią przyniosła powiększenie terytorium Księstwa Warszawskiego, zaś ks. Józefowi ogromną popularność w społeczeństwie i autorytet w armii. 21 marca 1809 r. Napoleon I powierzył ks. Józefowi naczelne dowództwo wojsk Księstwa Warszawskiego. W czasie wyprawy na Moskwę 1812 r. ks. Józef został dowódcą V korpusu, złożonego z wojsk polskich. Dowodził pod Smoleńskiem (17-18 VIII 1812) i Borodino (5 IX 1812). Pod Czirikowem (29 IX 1812) ks. Józef uratował przed rozbiciem wojska maszerujące w awangardzie Wielkiej Armii.
 

W czasie odwrotu Wielkiej Armii oddziały ks. Józefa brały udział w działaniach osłonowych. 29 października 1812 r., w trakcie rozpoznania pod Gżackiem, został przygnieciony przez konia i odniósł ciężkie obrażenia. 3 listopada, ze względu na stan zdrowia, był zmuszony przekazać dowództwo gen. Zajączkowi i udał się do kraju. 12 grudnia 1812 r. ks. Józef dotarł do Warszawy, gdzie po odzyskaniu zdrowia przystąpił do organizacji nowych oddziałów. Odrzucił propozycje opuszczenia Napoleona I i przejścia na stronę rosyjską. 5 lutego 1813 r., wraz z wojskiem, opuścił Warszawę, aby udać się do Krakowa i następnie do Saksonii. W lecie 1813 r., dowodząc VIII korpusem, wziął udział w działaniach przeciwko armii austriackiej oraz wojskom koalicji antynapoleońskiej.

Korpus ks. Józefa m.in. powstrzymał natarcie liczniejszych wojsk prusko-rosyjskich pod Lobau i Ebersdorf (9 IX 1813). W Biuletynie Wielkiej Armii stwierdzono: "we wszystkich tych rozprawach Poniatowski okrył się sławą". 10 października 1813 r., pod Zettliz osobiście poprowadził szażę na przeważające siły nieprzyjaciela. Na czele VIII i IV korpusu wziął udział w wielkiej bitwie pod Lipskiem (16-19 X 1813).

16 października 1813 r. Napoleon I mianował ks. Józefa, jako jedynego cudzoziemca, marszałkiem Francji.

Dziewiętnastego października ks. Józef na czele podległych mu wojsk osłaniał odwrót spod Lipska głównych sił napoleońskich. Otoczony przez przeważające siły nieprzyjaciela, wielokrotnie ranny, odrzucał sugestie poddania i przedarł się nad brzeg rzeki EIstery. Wtedy miał powiedzieć oficerom, że "umrzeć trzeba śmiercią mężnych". W czasie przeprawy otrzymał śmiertelną ranę i zginął w nurtach rzeki.

Wydobyte ciało ks. Józefa początkowo pochowano w kościele Św. Jana w Lipsku. W 1814 r. powracający z Francji, wybrany oddział wojska polskiego, pod dowództwem Michała Sokolnickiego, uroczyście przewiózł ciało ks. Józefa do ojczyzny i złożył 10 września w podziemiach kościoła Świętego Krzyżaw Warszawie. 23 lipca 1817 r. trumna ze szczątkami wodza wojsk Księstwa Warszawskiego została przeniesiona do grobów królewskich katedry wawelskiej w Krakowie.

Książę Józef Poniatowski należy do największych bohaterów narodowych. Zapisał się jako znakomity organizator i wychowawca wojska narodowego. Stał się symbolem męstwa, honoru i patriotyzmu.

Za wielokrotnie okazane męstwo był odznaczony m.in. Odznaką Orła Złotego Legii Honorowej, Orderem Virtuti Militarii, Orderem Świętego Stanisława i Orła Białego.


                                             
                                                                                         
Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych